De VTW Factsheet praat jou bij over alle voor de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties (VTW) relevante politieke ontwikkelingen en mediaberichten. Met deze week onder andere:
Minister Keijzer roept het nieuwe kabinet met klem op om werk te maken van het verdienmodel van woningcorporaties. Volgens haar is de investeringsopgave tot 2035 uit de Nationale Prestatieafspraken (NPA) niet houdbaar en zij baseert zich daarbij op de Staat van de Corporatiesector en nieuwe doorrekeningen van de NPA.
De optelsom van de regionale tekorten is volgens Keijzer opgelopen tot 19,4 miljard en wordt maandelijks gemiddeld 48 euro per woning verlies gemaakt. De oplopende tekorten zijn te wijten aan veranderende macro-economische omstandigheden (hogere rente) en gestegen onderhoudsuitgaven.
"Zonder maatregelen om de investeringscapaciteit te vergroten zal de sector al vanaf 2028 het ingezette investeringstempo moeten verminderen", schrijft de minister. "De doorrekening laat zien dat met de beschikbare investeringsruimte t/m 2034 ruim 43.000 minder sociale huurwoningen worden gebouwd dan afgesproken en dat 163.000 geplande verduurzamingsmaatregelen niet kunnen worden uitgevoerd." Ook ten aanzien van middenhuur en vrije huur zullen de effecten doorwerken.
Minister Keijzer kondigt daarom een diepgravend onderzoek aan naar de mogelijkheden om het verdienmodel en de investeringscapaciteit te verbeteren. In de brief schetst ze dat corporaties hun huren kunnen verhogen en de exploitatiekosten kunnen verlagen. Ook fiscale maatregelen en subsidies liggen daarbij op tafel, mits staatssteunregels hiervoor geen belemmering vormen. Daarnaast is het benutten van de commerciële activiteiten een optie.
Keijzer is in het bijzonder verbaasd over de gestegen kosten voor onderhoud en telkens tegenvallende ramingen hiervoor. "De Aw signaleert dat de uitgaven aan onderhoud en verbetering in 2025 bijna 65% hoger lagen dan vijf jaar eerder. Deze stijging is een stuk groter dan kan worden verklaard door de reguliere bouwkostenstijging, die in dezelfde periode circa 30% bedroeg. De Aw noemt dit een zorgelijke ontwikkeling, omdat niet scherp in beeld is waarom de uitgaven zo sterk zijn gestegen en of dit hogere uitgavenniveau tijdelijk of structureel is", zo valt te lezen.
Keijzer vult aan dat de gestegen kosten voor verbetering te verklaren zijn door de aankomende wettelijke eisen voor het energielabel voor verhuurd bezit, maar ten aanzien van onderhoud is de kostenstijging onduidelijk. "Factoren als verouderd bezit, achterstallig onderhoud of hogere kwaliteitseisen kunnen een rol spelen. Een opmerkelijke constatering van de Aw is dat corporaties de stijging van de uitgaven afgelopen jaren niet lijken te hebben voorzien in hun begroting."
Keijzer vraagt zich daarom af of de huidige meerjarenbegroting niet opnieuw een onderschatting is. "Ik deel de zorg van de Aw op dit punt, des te meer omdat de gestegen onderhoudsuitgaven een belangrijke reden zijn voor het opgelopen financiële tekort op de NPA-opgave", schrijft de minister.
"Het is daarom van belang om beter zicht te krijgen op de onderliggende oorzaken van de gestegen uitgaven aan onderhoud. [..] De Aw gaat in de uitoefening van haar toezichtrol meer aandacht besteden aan de kwaliteit van individuele onderhoudsbegrotingen, maar roept het Rijk daarnaast op om de oorzaken van de gestegen uitgaven van de sector te onderzoeken. Ik zal dit jaar nader onderzoek laten doen naar kostenbeheersing binnen de corporatiesector en welke aangrijpingspunten hier liggen voor beleid."
Positiever is de Aw in de Staat van de Corporatiesector over de nieuwbouwproductie. "De corporaties hebben in 2024 bijna 23.000 nieuwbouwwoningen gerealiseerd. De corporatiesector loopt hiermee voor op het ingroeipad dat eind 2024 in de Nationale prestatieafspraken (NPA) is afgesproken", schrijft Keijzer. Ook is voor de doelgroep de huurquote afgelopen jaren gedaald.
Verder schrijft Keijzer dat de Aw dit jaar gaat onderzoeken of corporaties vanaf 2030 genoeg bouwlocaties beschikbaar hebben om te kunnen bouwen voor sociale huur. Momenteel zijn veel grondposities in handen van private partijen en dus kostbaar.
Minister Keijzer ziet weinig ruimte voor verdere verlaging van de regeldruk voor corporaties. Dat wordt duidelijk uit haar reactie op een eerder door Aedes gepubliceerd onderzoek. De minister geeft aan dat afgelopen jaren al stappen zijn gezet, zoals de aanpassing van de OOB-status en de digitale inkomenstoets. Wel wil Keijzer op sommige punten nog wel het gesprek met de sector aan, bijvoorbeeld ten aanzien van de ervaren druk om het aanleveren van gegevens en de druk als gevolg van de periodieke visitaties. Zo staat voor begin dit jaar een overleg gepland om te zien of de systematiek van visitaties dient te worden aangepast. Ook wil ze bezien hoe belemmeringen kunnen worden weggenomen ten aanzien van de inzet van de vrije toewijzingsruimte.
Diverse fracties houden moeite met het feit dat het kabinet ervoor heeft gekozen de woningbouwdoelstellingen voor betaalbaarheid op regionaal niveau vast te leggen en dus niet op gemeentelijk niveau. Dat valt op te maken uit de ingediende vragen ten aanzien van de novelle Wet versterking regie volkshuisvesting.
Ook maken diverse partijen zich zorgen over het onderliggende besluit waarin is opgenomen dat gemeenten personen moeten huisvesten die uit bepaalde voorzieningen komen (zoals gevangenissen). "Gemeenten met grote justitiële instellingen vrezen de onevenredige opgave die zij krijgen om ex-gedetineerden te huisvesten, in de gemeente waar zij gedetineerd hebben gezeten", constateert de ChristenUnie.
Daarnaast vragen partijen hoe het kabinet bij gemeenten kan afdwingen dat er binnen acht weken beslist wordt over bouwactiviteiten, nu het amendement-Welzijn over fatale termijnen via de novelle uit de wet is geschrapt.
Het politiek nieuwsoverzicht werd mogelijk gemaakt door platform1848.nl
Een samenvatting van het coalitieakkoord 30 januari 2026 en de reacties daarop leest u HIER
VTW Lunchwebinar ''Actuele ontwikkelingen fiscaliteit '' samen met Deloitte