In het afgelopen week gepresenteerde onderhandelaarsakkoord bouwen D66, VVD en CDA in belangrijke mate voort op het eerder ingezette beleid. Wel willen de partijen jaarlijks (tot 2035) een miljard uittrekken voor het aanjagen van de woningbouw, al is onduidelijk op welke manier precies.
De partijen hebben het voornemen om de realisatiestimulans en de Woningbouwimpuls voort te zetten, alsmede het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). Ook moet een deel van de middelen "structureel geoormerkt" worden voor betaalbare koop, zo valt te lezen.
Verder willen de partijen komende kabinetsperiode in totaal 1,5 miljard uittrekken voor prioritaire infrastructuur (waaronder deels voor ontsluiting woningbouw), waarna 500 miljoen structureel. "Bij de prioritering van nieuwe aanlegprojecten wordt gekozen voor projecten die aantoonbaar bijdragen aan woningbouw, bereikbaarheid en economische ontwikkeling", zo valt te lezen. Voor de periode 2030-2035 staat hiervoor 1,1 miljard per jaar in de tabellen, maar dan is deze regeerperiode wel al ten einde.
Verder wil de coalitie de investeringscapaciteit van corporaties verbeteren via een structurele investering van 325 miljoen per jaar, vermoedelijk via het schrappen van de vennootschapsbelasting. Particuliere investeerders zien de overdrachtsbelasting dalen van 8 naar 7 procent.
Daarnaast wil de coalitie toewerken naar 30 grootschalige nieuwbouwlocaties 'van nationaal belang' en 'verspreid over het land'. "Dat kunnen nieuwe wijken zijn, maar ook nieuwe steden. We werken met een totaalaanpak: wonen, werken, bereikbaarheid, groen en andere voorzieningen worden samen ontwikkeld. We zetten daarnaast in op ‘straatje erbij’ en ‘wijkje erbij’", zo valt te lezen.
Daarnaast geeft het akkoord ruimte om te morrelen aan de Wet betaalbare huur en het verbeteren van de business case voor private verhuurders, al blijft ook hier de concrete invulling vaag. "De wet- en regelgeving alsmede het fiscale klimaat op de huurmarkt worden zodanig vormgegeven dat het investeringsklimaat verbetert en het aanbod van huurwoningen weer kan toenemen. Voorafgaand aan de evaluatie van de Wet betaalbare huur wordt bezien op welke punten de wet kan worden geoptimaliseerd om het aanbod van huurwoningen op peil te houden", zo valt te lezen. Ook wil de coalitie de mogelijkheden voor gemeenten om een zelfbewoningsplicht in te stellen "fors beperken".
Om de business case te verbeteren willen de partijen daarnaast een inkomenstoets en vermogenstoets invoeren om te kunnen checken of de huren passend zijn. Ook moeten er afspraken worden gemaakt met corporaties over de toepassing van passende huren.
Ten aanzien van de regierol van het Rijk valt op dat de betaalbaarheidsdoelstellingen niet meer worden gezien als een streven, en dus niet meer als harde eis. "Bij nieuwe woondeals streven we naar 2/3 betaalbaar, waarvan 30% sociale huur en 25% betaalbare koop. Dit kan per regio verschillen", zo valt te lezen. Keijzer liet eind vorig jaar weten geen voorstander van te zijn van de norm voor betaalbare koop, omdat dit de ruimte voor maatwerk zou beperken.
Daarnaast willen de partijen gemeenten belonen die de woningbouwdoelen overtreffen en moeten de woningbouwdoelstellingen wettelijk worden vastgelegd. "In nationale wetgeving wordt vastgelegd waar, hoeveel en binnen welke termijnen woningen worden gerealiseerd", zo valt te lezen.
Belangrijke kanttekening bij alle maatregelen is dat de coalitie een minderheid heeft in de Tweede Kamer en ook in de Eerste Kamer. Voor alle afspraken zullen dus akkoorden moeten worden gesloten met partijen in de oppositie. Komende tijd moet duidelijker worden via welke routes gezocht gaat worden, waarbij het debat op dinsdag een belangrijk startpunt is. De kans is aanwezig dat sommige plannen uiteindelijk helemaal geen meerderheid zullen halen.
Vanuit de sector klonk breed de kritiek dat het nieuwe kabinet wel veel ambitie toont, maar te weinig financiële middelen levert om noodzakelijke stappen te kunnen zetten. Zo blijven de middelen om woningbouw aan te jagen achter, maar wordt er ook beperkt gereserveerd voor lastenverlichting bij corporaties en het verbeteren van het investeringsklimaat.
Zowel bij WoningbouwersNL, Aedes als NEPROM klinkt daarom teleurstelling, bij Bouwend Nederland overheerst het gevoel dat in ieder de stilstand wordt doorbroken. Coen van Rooijen (WoningbouwersNL) wijst bovendien op de nog steeds te starre betaalbaarheidsrichtlijnen in de Wet regie. Vastgoed Belang vindt dat de nieuwe coalitie te weinig doet om het fiscale regime voor verhuurders te versoepelen.
Deze samenvatting van het coalitieakkoord en de reacties erop werd mogelijk gemaakt door platform1848.nl
VTW Lunchwebinar ''Actuele ontwikkelingen fiscaliteit '' samen met Deloitte