De VTW Factsheet praat jou bij over alle voor de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties (VTW) relevante politieke ontwikkelingen en mediaberichten.
Met deze week onder andere:
Een groot deel van de fiscale plannen van het kabinet is nog onzeker, nu er nog altijd geen akkoord is over een parlementaire meerderheid. Ook tijdens het tweede deel van de behandeling van het Belastingplan 2027 moest staatssecretaris Eerenberg erkennen dat veel punten nog onderwerp zijn van onderhandelingen.
Belangrijke twistpunten voor de woningmarkt zijn de ATAD-vrijstelling voor woningcorporaties en de hypotheekrenteaftrek. PRO-Kamerlid Stultiens hield de staatssecretaris voor dat er een aangenomen motie ligt die het kabinet oproept de verruiming van de hypotheekrenteaftrek terug te draaien. Hij vroeg meermaals wanneer het kabinet die motie gaat uitvoeren. Eerenberg wilde met het oog op de onderhandelingen nog geen definitief standpunt innemen.
Wel gaf hij aan dat er 350 miljoen euro beschikbaar is om tegemoet te komen aan wensen van de oppositie op het gebied van koopkracht. Een aanpassing van de koppeling tussen de tweede belastingschijf en de aftrekposten, waaronder de hypotheekrenteaftrek, is daarbij een mogelijke route. Een afzonderlijke aanpassing van de hypotheekrenteaftrek is op korte termijn niet haalbaar, aldus de staatssecretaris.
Ook over de voorgestelde ATAD-vrijstelling voor corporaties bestaan nog vragen. Tijdens de eerste termijn van de Kamer klonken zorgen over de vraag of de maatregel op goedkeuring van Brussel kan rekenen. Het kabinet heeft daarom gekozen voor invoering via een Koninklijk besluit op een later moment. Eerenberg probeerde de zorgen te temperen, maar kon geen zekerheid geven over de Europese goedkeuring. "Ik had dat heel graag concreter gemaakt voor u, maar it takes two to tango", aldus de staatssecretaris.
Zorgen dat corporaties hierdoor terughoudender worden met investeringsplannen wees hij van de hand. "Wij maken deze inschatting ook niet zomaar, dus als wij zeggen 'wij denken dat het kan', dan mag je daar ook gewoon van uitgaan".
Eerenberg herhaalde daarnaast dat volgens hem geen sprake is van een ongelijk speelveld tussen corporaties en private verhuurders. Hij wees op de commerciële insteek van private partijen en op maatregelen die voor hen zijn genomen, zoals de aanpassing van de overdrachtsbelasting en objectsubsidies. Ook kunnen private investeerders volgens hem profiteren van de maatregel, omdat zij bij woningbouwontwikkelingen vaak samenwerken met corporaties, die daarbij geregeld de onrendabele top voor hun rekening nemen.
Tijdens het vervolg van het commissiedebat Klimaatbeleid gebouwde omgeving kwam minister Boekholt-O'Sullivan stevig in aanvaring met PRO-Kamerlid Kröger over het wel of niet verplichten van nestkastjes bij nieuwbouwwoningen. De minister wil dit alleen in het bouwbesluit vastleggen voor utiliteitsbouw, maar niet voor woningbouw.
Volgens Kröger ligt er echter een aangenomen Kamermotie om ook woningen mee te nemen en wil daarom een nieuwe Kameruitspraak. Binnenkort volgt een tweeminutendebat. De minister wees erop dat de sector haar opriep om te komen tot standaardisatie en dat ze daar ook invulling aan geeft, maar wel een uitzondering maakt voor woningbouw.
Boekholt-O'Sullivan verwierp daarnaast opnieuw de suggestie van de VVD om bij nieuwbouw tijdelijk weer gasaansluitingen mogelijk te maken. Volgens VVD-Kamerlid Nobel helpt dit om netcongestie tegen te gaan. De minister krijgt echter vanuit netbeheerders terug dat je dat echt niet moet willen. "Je moet echt geen gas gaan aanleggen in al die wijken. Je moet echt nu richten op het traject waar je nu op bent ingestapt", gaf ze aan.
Op verzoek van de Kamer komt Boekholt-O'Sullivan nog dit jaar met een Kamerbrief over de manier waarop ze de gevolgen van het afschaffen van de salderingsregeling wil opvangen. Extra geld voor corporaties en huurders wilde ze niet toezeggen. Zie in dit kader ook het verslag van het rondetafelgesprek Zon op dak.
Daarnaast gaf Boekholt-O'Sullivan aan te willen uitzoeken (factfinding) welke definities gehanteerd worden voor 'bovenwettelijke eisen'. Tot verbazing van de VVD is dit volgens VNG en het IPO nu niet duidelijk. "Want er is een gevoel dat er verschil van inzicht is over wat bedoelen we als we het over bovenwettelijk hebben vanuit het Rijk. Dus wij gaan samen starten aan een factfinding om gewoon op basis van daadwerkelijke programma's te kijken waar zien wij bovenwettelijk en waar ziet de gemeente dat zelf", aldus de minister.
Volgens Nobel zijn de regels in het bouwbesluit en ten aanzien van betaalbaarheid echter heel helder. In reactie op een vraag van JA21-Kamerlid Clemminck gaf ze aan dat wat haar betreft geen Rijkssubsidie meer wordt toegekend als gemeenten alsnog bovenwettelijke eisen hanteren, zoals de 7.000 euro realisatiestimulans.
Corporatiekoepel Aedes roept de politiek op om met een eenmalige compensatie te komen om de gevolgen van het afschaffen van de salderingsregeling te beperken voor huurders en verhuurders, zo werd duidelijk tijdens het rondetafelgesprek Zon op dak en het ingediende position paper. Diverse belangenorganisaties waarschuwen voor de stilvallende uitrol van zonnepanelen als gevolg van de afschaffing van de salderingsregeling per 1 januari 2027.
Volgens Aedes wordt het steeds moeilijker om de investeringen rendabel te houden. Zo werden in 2023 nog 75.000 installaties geplaatst, tegenover 49.000 in 2026. De brancheorganisatie verwacht dat dit aantal verder daalt naar 11.000 per jaar. Na het verdwijnen van salderen kan een huurder met zonnepanelen volgens Aedes circa 8 euro per maand duurder uit zijn dan een vergelijkbare huurder zonder panelen. Aedes vraagt daarom om een eenmalige overheidscompensatie waarmee servicekosten en energieprestatievergoedingen kunnen worden verlaagd.
Ook De Consumentenbond en Vereniging Eigen Huis vragen om een alternatief dat investeerders zekerheid biedt over de terugverdientijd en huurders aantoonbaar voordeel oplevert, bijvoorbeeld via een aanvullende vergoeding voor de teruggeleverde zonnestroom.
Aedes riep daarnaast op om energiedelen makkelijker mogelijk te maken en netontlasting te stimuleren.
Minister Boekholt-O'Sullivan heeft in het schriftelijk overleg getracht de zorgen in de Kamer weg te nemen over de voorgenomen modernisering van projectsteun. Via dit voorstel kunnen corporaties elkaar onderling financieel ondersteunen bij hun volkshuisvestelijke opdracht. In reactie op de VVD geeft ze onder andere aan hoe geborgd is dat de projectsteun ook daadwerkelijk wordt ingezet voor de realisatie van extra woningen. Ook licht ze toe hoe ze wil aansluiten bij de huidige door Aedes en VTW ontwikkelde werkwijze om onderlinge solidariteit mogelijk te maken. Wel beziet ze met Aedes hoe processen kunnen worden gestroomlijnd.
De initiatiefnemers van de wet om de voorrang van statushouders op de woningmarkt te verbieden willen een aantal concessies doen om de kans op parlementaire steun te vergroten. Ook proberen de indieners Keijzer, Claassen en Clemminck tegemoet te komen aan de kritiek van de Raad van State. Zo zijn ze bereid gemeenten een jaar extra te geven om de maatregelen te implementeren en worden statushouders ook niet meer categorisch uitgesloten van voorrang. Dat wil zeggen dat ze op basis van andere gronden alsnog voorrang kunnen krijgen.
Staatssecretaris Eerenberg heeft in het schriftelijk overleg over het fiche Omnibusrichtlijn directe belastingen getracht duidelijk te maken waarom woningcorporaties niet eerder al voor de ATAD konden worden uitgezonderd vanwege het uitzonderingsbegrip 'langlopende openbare-infrastructuurprojecten'. De VVD wees er in het overleg op dat dit in de bestaande richtlijn al mogelijk was.
"Het toenmalige kabinet heeft de uitzondering aldus uitgelegd dat deze betrekking had op infrastructuur voor algemeen en gemeenschappelijk gebruik, zoals wegen, bruggen en tunnels, en niet op corporatiewoningen", schrijft Eerenberg. "Daarnaast bestond het risico dat een aanvullende fiscale tegemoetkoming, naast de reeds verleende compensatie voor DAEB-activiteiten, zou leiden tot overcompensatie en daarmee tot ongeoorloofde staatssteun. Het kabinet heeft destijds op grond van deze juridische beoordeling afgezien van toepassing van de uitzondering op woningcorporaties."
Van de derving door het Omnibusvoorstel (hogere drempels en groepsuitzondering) komt volgens het kabinet 20 tot 25 procent bij corporaties terecht, zo’n 300 tot 500 miljoen euro per jaar, los van de ATAD-uitzondering. Eerenberg hoopt het Koninklijk besluit om de ATAD-maatregel te effectueren nog dit kalenderjaar te kunnen slaan.
Tijdens de technische briefing over de EU-wetenschapstoets Omnibus directe belastingen heeft hoogleraar Hans van den Hurk de Kamer opgeroepen na te denken over de rol van fiscaliteit bij de woningbouwopgave van corporaties. "Ik denk dat de fiscaliteit een rol zou kunnen spelen in wocoland om een stukje woningnood weg te werken", zo gaf hij aan. "Dat zijn geen rijke bedrijven. Ze hadden in het verleden heel veel vermogen en daar is toen van afgeroomd. Inmiddels is het bijna ondoenlijk voor een woningbouwcoöperatie met de grondprijs met alle gestegen kosten om nog tegen de redelijke prijs een woning te kunnen bouwen."
Het politiek nieuwsoverzicht wordt mogelijk gemaakt door platform 1848.nl