Politiek nieuwsoverzicht 19 november 2026

19-11-2026 09:20

Kabinetscrisis dreigt na politieke deal over Belastingplan

De VTW Factsheet praat jou bij over alle voor de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties (VTW) relevante politieke ontwikkelingen en mediaberichten.

Met deze week onder andere:

Politieke crisis


Op het Binnenhof is afgelopen week een politieke crisis ontstaan nadat coalitiepartijen D66 en CDA zonder steun van de VVD met de linkse oppositie tot een deal over het Belastingplan kwamen. Vicepremier en VVD-partijleider Dilan Yesilgöz heeft aangegeven dat wat haar betreft het minderheidsexperiment is mislukt, maar er wordt nog gesproken over mogelijke vervolgstappen.

Mogelijk zal de VVD proberen JA21 als coalitiepartner erbij te krijgen, of harde garanties willen dat er geen deals meer via links worden gesloten. De kans dat D66 en CDA hiermee akkoord gaan is klein, waardoor de mogelijkheid bestaat dat zij verdergaan zonder de VVD. Zij moeten dan wel vanuit een zeer beperkt aantal zetels op zoek naar meerderheden. PRO-leider Klaver heeft al aangegeven niet open te staan voor een rol in een minderheidskabinet, waardoor vervanging van de VVD door PRO geen optie is.

Wel is het technisch mogelijk om tot een meerderheidscoalitie te komen met de partijen (D66, CDA, PRO, ChristenUnie, PvdD, DENK, 50PLUS en Volt) waarmee afgelopen week de deal over het Belastingplan werd gesloten. Deze acht partijen komen net aan de 76 zetels, maar hebben dan nog steeds geen meerderheid in de Eerste Kamer. Bovendien liggen deze partijen inhoudelijk ver uit elkaar, wat een succesvolle herformatie ingewikkeld maakt. Lopen al deze opties op niets uit, dan is het waarschijnlijk dat er opnieuw verkiezingen worden uitgeschreven.

Belastingplan


In een zeer chaotische politieke week heeft de Tweede Kamer alsnog het Belastingplan aangenomen, maar is het onduidelijk of het aangepaste Belastingplan op steun in de Eerste Kamer kan rekenen.

In het amendement dat met PRO en Volt werd overeengekomen, wordt een toptarief in box 3 geïntroduceerd van 38,5 procent vanaf 60.000 euro rendement per jaar. Het reguliere tarief wordt wel iets verlaagd (van 36 naar 35,5 procent). Ook worden schenkingen op papier aangepakt.

Het is echter nog onduidelijk hoe een significant deel van het amendement wordt gedekt. Hiervoor is een nog in te vullen taakstelling in het vermogensdomein opgenomen. "De staatssecretaris van financiën is verantwoordelijk voor de exacte invulling", zo valt te lezen in de toelichting.

Duurzaam corporatiestelsel


Oud-minister Eric Wiebes is aangesteld als voorzitter van de commissie Duurzaam corporatiestelsel, zo valt op te maken uit de besluitenlijst van de ministerraad. Andere leden zijn Marieke Bolhaar, Paulus Jansen, Anke Klein, Karin Laglas, Gerard van Olphen, Maarten van Poelgeest en Martin van Rijn.

De commissie adviseert het kabinet in 2027 over een financieel houdbaar corporatiestelsel voor de lange termijn. "Doel is om ervoor te zorgen dat corporaties hun belangrijke rol in de volkshuisvesting kunnen blijven vervullen. De corporaties lopen binnen 10 jaar tegen de grenzen aan van hun leencapaciteit binnen het huidige stelsel, terwijl huurinkomsten de kosten van nieuwbouw, onderhoud en beheer van betaalbare woningen steeds minder dekken", zo valt te lezen in het persbericht.

Grondbeleid


Minister Boekholt-O'Sullivan heeft de zorgen van diverse partijen in de Kamer over de herziening van het grondbeleid niet geheel kunnen wegnemen. Dat werd duidelijk tijdens het commissiedebat Grondbeleid. Er lijkt weliswaar steun voor de overgang naar de residuele grondwaardemethodiek, maar onder andere bij de VVD leeft de vrees dat projectontwikkeling duurder wordt door de uitbreiding van het kostenverhaal.

In het schriftelijk overleg had de minister al aangegeven dat het idee achter de herziening juist is dat de kosten voor de grond dalen en niet de woningprijzen stijgen. "De woningprijzen bepalen de grondprijzen, niet andersom", zo valt te lezen.

VVD-Kamerlid Nobel vroeg de minister te voorkomen dat er een 'kerstboom' aan zaken aan de kostensoortenlijst wordt toegevoegd waaraan ontwikkelaars bij gebiedsontwikkeling zouden moeten meebetalen. Boekholt-O'Sullivan wilde niet vooruitlopen op het onderzoek naar de uniformering en modernisering van de kostensoortenlijst, maar gaf wel aan dat vanwege toenemende wateroverlast waterberging zou kunnen worden toegevoegd.

Nobel waarschuwde daarop de minister: "Voor je het weet worden er niet meer, maar minder woningen gebouwd." Bijdragen aan gemeentelijke investeringen die losstaan van het plangebied sloot de minister uit. Wel onderzoekt zij of ontwikkelaars vanwege de Wet regie op de volkshuisvesting moeten meebetalen aan betaalbare woningbouw in een andere wijk.

Grootschalige woningbouwlocaties


Minister Boekholt-O'Sullivan heeft afgelopen week vijf nieuwe Nationaal Grootschalige Woningbouwlocaties gepresenteerd (Assen, Best, Middelburg/Vlissingen/Veere, Roosendaal en Zuidplas). Samen moeten deze locaties tot en met 2040 circa 25.000 woningen opleveren. Met de vijf locaties van 1 september komen er dit jaar tien bij, en daarmee telt het land 31 locaties met ruim 400.000 woningen.

Drenthe en Zeeland krijgen voor het eerst een locatie. Daarom woog de minister daar het criterium "een aaneengesloten locatie" minder zwaar. De locaties krijgen vijf jaar langer dan de eerste vijf, omdat ze op Best na niet volledig aan het afweegkader voldoen.

Uitdaging is wel dat er geen extra Rijksmiddelen beschikbaar zijn voor bovenplanse infrastructuur en dat vanwege de prioriteringsopgave bij het ministerie van IenW geen aanvullende infrastructurele investeringen uit het Mobiliteitsfonds worden gedekt. "In de zoektocht naar potentiële locaties is wederom ingezet op locaties die eerder middelen hebben ontvangen of geen extra investeringen voor deze woningbouw vergen vanuit het Rijk in de infrastructuur", schrijft Boekholt-O'Sullivan. Ook zijn volgens haar "zorgvuldige afspraken" nodig over bedrijfsverplaatsingen.

De locatie die de Kamer met de motie-Mooiman liet onderzoeken (Bleizo-west), viel af. Dat gold ook voor de locaties uit de motie-Van Asten ten aanzien van "nieuwe locaties zoals Veenendaal-De Klomp, het IJmeer en locaties langs de Nedersaksenlijn of de Lelylijn". Wel worden "mogelijkheden en consequenties van ruimtelijke ontwikkelingen in het Markermeer/IJmeer" momenteel onderzocht.

Dakloosheid


In het commissiedebat Dakloosheid kregen ministers Sterk en Boekholt-O'Sullivan brede kritiek op het loslaten van het doel om dakloosheid in 2030 te beëindigen en op het ontbreken van kwantitatieve tussendoelen. Diverse partijen drongen aan op sturing op het aantal woonplekken en op het verschuiven van middelen van opvang naar wonen.

Minister Sterk hield de Kamer voor dat het eerder gestelde doel realistisch gezien niet meer haalbaar is. Wel onderzoekt zij financiële prikkels voor de beweging van opvang naar wonen; de uitkomsten volgen in het eerste kwartaal van 2027.

 

Het politiek nieuwsoverzicht wordt mogelijk gemaakt door platform 1848.nl

 


Veel gezocht